สำนวน“beat around (about) the bush”แปลว่า

“ชักแม่น้ำทั้งห้า”

ความหมาย

พูดวกวน ไม่ตรงจุด

รูปคำ

สำนวนอังกฤษกริยาวลี; สำนวนไทยกริยาวลี

ตัวอย่าง

Say what your business is and don’t beat about the bush any longer; my time is valu­able.

(Common English Sayings)

“ฝ่ายชูชกพลันถึง        ทำถามซึ่งโรคพาธา

แล้วชักแม่น้ำทั้งห้า     เปรียบปัญหาชโลธร

เล่ห์ฉลาดอาจยอยก    ขอโปดกสองบังอร

จึงพระเวสสันดร         ยกลูกอ่อนให้เป็นทาน”

(กลอนสวดชาดก ของ พระยาปริยัติธรรมธาดา แพ)

คำอธิบาย

สำนวนอังกฤษ “beat around (about) the bush มาจากการล่าสัตว์ในสมัยก่อน คนที่ไปยิงนกจะจ้างคนมาตีพุ่มไม้เพื่อไล่นกที่ซ่อนอยู่ตามพุ่มไม้ออกมาให้ยิง คนที่ตีพุ่มไม้เป็นเพียงคนที่ทำให้นกตกใจบินหนีออกจากพุ่มไม้ใช่คนยิงนกจริงๆ เมื่อใช้เป็นสำนวนหมายถึง พูดไม่ตรงจุด พูดอ้อมค้อม วนไปเวียนมา

สำนวนไทย “ชักแม่น้ำทั้งห้า” มาจาก มหาเวสสันดร ชาดก กัณฑ์กุมาร เมื่อชูชกจะขอสองกุมารต่อพระเวสสันดร ไม่กล้าขอตรงๆ ได้นำเอาแม่น้ำทั้งห้ามาเปรียบเสียก่อน ดังมีกล่าวในกัณฑ์นั้นว่า “เถ้าชราได้โอกาส ด้วยตะแก ฉลาดในเชิงภิกขาจาร เมื่อจะทูลขอสองดรุณราชกุมาร เถ้าก็พูดหว่านล้อมด้วยคำยอ ชักเอาแม่น้ำทั้งห้าเข้ามาล่ออุปมาถวายเสียก่อน แล้วจึงหวนย้อนขอต่อเมื่อภายหลัง” ชูชกพูดเปรียบน้ำพระทัยของพระเวสสันดรกับแม่น้ำทั้งห้าสาย คือ คงคา ยมนา อจิรวดี สรภู และมหิ ที่เป็นประโยชน์แก่ฝูงชน คำ ”ชักแม่น้ำทั้งห้า” จึงกลายเป็นสำนวนหมายถึง พูดจาหว่านล้อมด้วยเรื่องอื่นๆ เสียก่อน แล้วจงวกเข้ามาพูดเรื่องที่ต้องการจะพูด เพื่อให้อีกฝ่ายเชื่อ หรือเกิดศรัทธา เป็นการพูดวกวนเช่นเดียวกับสำนวนอังกฤษ “beat around (about) the bush”

(Visited 1,705 times, 1 visits today)