สำนวนภาษาอังกฤษ“be checkmated”แปลว่า

“จนแต้ม”

ความหมาย

พ่ายแพ้โดยสิ้นเชิง ไม่มีทางหนี หรือหลุดพ้นไปได้

รูปคำ

สำนวนอังกฤษกริยา; สำนวนไทยกริยา

ตัวอย่าง

The Conservatives were checkmated by the Labour Party which came back with an ovei whelming majority.

เขาจนแต้มจริงๆ ไม่ทราบว่าจะทำอย่างไร จึงจะเอาชนะคู่ต่อสู้ได้

คำอธิบาย

สำนวนอังกฤษ “be checkmated” มาจากการเล่นหมากรุก คนที่เล่นชนะจะเดินตัวหมากไปที่ๆ ทำให้คู่ต่อสู้เดินหมากหนีไม่ได้ และจำต้องยอมรับความพ่ายแพ้ โดยกล่าวคำ ‘check-mate’ คำนี้เมื่อใช้เป็นสำนวนเป็นคำนามหมายถึง ความพ่ายแพ้ในที่สุด มักจะใช้เกี่ยวกับ ทางด้านการเมืองและการทำสงคราม เมื่อใช้เป็นกริยา ‘to checkmate’ หมายถึง ทำให้พ่ายแพ้ไปในที่สุด และเมื่อใช้เป็นกริยากรรมวาจก ‘to be checkmated’ หมายถึงยอมรับความพ่ายแพ้

สำนวนไทย “จนแต้ม” มีความหมายและที่มาเช่นเดียวกับ “be checkmated” ในการเล่นหมากรุก ‘แต้ม’ หมายถึง ตา หรือ ช่องที่ตัวหมากเดิน เมื่อใช้เป็นสำนวนหมายถึง ชั้นเชิง เล่ห์เหลี่ยม ปัญญา “จน แต้ม” หมายถึง หมดปัญญา จนปัญญา สิ้นท่า ไม่มีทางจะสู้ ต้องจำนน หรือแพ้

สำนวนไทยอีกสำนวนหนึ่งที่มีความหมายและการเปรียบเทียบคล้ายคลึงกับ “จนแต้ม” คือ “จนมุม’’ สำนวนนี้มาจากการเล่นหมากรุกเช่นกัน ตัวขุนของฝ่ายเป็นรองมักจะถูกต้อนไปทางมุมกระดาน และไปติดอยู่ที่มุมกระดานฝ่ายเป็นต่อ ตัวขุนเดินต่อไปอีกไม่ได้ก็นับว่าแพ้ ใครถูกซักไซ้ไล่เลียงจนไม่มีทางตอบแก้ตัว หรือทำอะไรให้เขาจับผิดได้ แก้ตัวไม่รอดหรือหนีไม่พ้นต้องจำนนอยู่ ก็จะพูดเปรียบเป็นสำนวนว่า “จนมุม” เช่น

“เรื่องนี้แหละ เป็นเรื่องที่เพิ่งเข้าในเรื่องสำหรับ

ล้อแกอีกเรื่องหนึ่ง เล่นเอาแกโกรธ แลไม่รู้ว่า

จะแก้ตัวทางไหน โดยที่แก จนมุม,,

(มิตรสภา)

สำนวนไทย “จนมุม” มีความหมาย การใช้คำและการเปรียบเทียบตรงกับสำนวนอังกฤษ “be cornered” เช่น The escaped prisoner was cornered.

สำนวน “be checkmated” “จนแต้ม’’ “be cornered” “จนมุม’’ แสดงถึงการยอมรับความพ่ายแพ้ เพราะไม่มีทางสู้ หรือหลบเลี่ยงได้ ส่วนสำนวน “at bay” “back to (against) the wall” “จนตรอก แสดงถึงการไม่ยอมรับความพ่ายแพ้ สู้ตายเพราะไม่มีทางเลือกที่ดีกว่า

(Visited 494 times, 1 visits today)