ความหมายสำนวน“fight tooth and nail”

“สู้จนเย็บตา

ความหมาย

สู้จนถึงที่สุด สู้อย่างไม่ย่อท้อ สู้ไม่ถอย

รูปคำ

สำนวนอังกฤษ กริยาวลี; สำนวนไทย กริยาวลี

ตัวอย่าง

It took three policemen to arrest him; he fought tooth and nail against them.

(Common English Sayings’)

“ต่างขันเข้าหน้าไม่ราถอย

จะฟันแทงทุบต่อยไม่อยากเจ็บ

มิได้ถอยหลังมาจนตาเย็บ

เนื้อเหน็บหน้าเหนียวเป็นพ้นไป”

(อิเหนา พระราชนิพนธ์รัชกาลที่ 2)

ถึงเขาจะตัวเล็กกว่าคู่ต่อสู้มาก แต่ เขาก็สู้จนเย็บตา

คำอธิบาย

สำนวนอังกฤษ “fight tooth and nail” มาจากการต่อสู้ของคนที่สู้จนถึงที่สุด ถึงแม้จะไม่มีอาวุธก็ยังสู้โดยใช้อวัยวะที่ตนมีอยู่ คือ ฟันและเล็บ เช่นเดียวกับสัตว์จำพวกแมวหรือเสือ ซึ่งใช้ฟันกัดและเล็บตะปบศัตรู หรือ เหยื่อของมัน ฉะนั้นสำนวนนี้จึงหมายถึงสู้จนสุดกำลัง ไม่ยอมแพ้

สำนวนไทย “สู้จนเย็บตา” มาจากการพนันชนไก่ ในสมัยก่อน ซึ่งใช้วิธีการที่โหดร้าย บางทีนักเลงชนไก่ เอามีดมาผูกเท้าไก่ แล้วให้ชนกันจนตาย คำ ‘เย็บตา, ในที่นี้ หมายถึงการเย็บหน้าเย็บตาไก่ที่ถูกแทงจนหนังตาฉีก หลังจากเย็บแล้วก็ให้สู้อีก คำ ‘เย็บตา’ เลยกลาย เป็นสำนวน คือ “สู้จนเย็บตา” หมายถึงสู้เต็มที่ไม่มีถอยสำนวนไทยอีกสำนวนหนึ่งซึ่งหมายถึง สู้ไม่ถอยเช่นกันคือ “หัวชนกำแพง” เปรียบกับคนที่ไปติดกำแพง ไปไหนไม่ได้ แต่ก็ยังสู้จนถึงที่สุด เช่น

“น้อยฤแน่ะ เปีนไรมีล่ะ คงได้ดูกันหรอก

เล่นกะมันจน หัวชนกำแหง

(ขุนช้างขุนแผน บทละครดึกดำบรรพ์ของสมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศร์)

สำนวนนี้คล้ายคลึงกับสำนวนอังกฤษ “back (to) against the wall” (ดูที่สำนวน “at bay”: “(หมา) จน ตรอก”) ซึ่งหมายถึง ถูกต้อนจนหลังติดกำแพง ไม่มีทางหนี ต้องสู้เพื่อเอาตัวรอด สู้จนถึงที่สุด สำนวน อังกฤษใช้คำ ‘หลัง’ ส่วนสำนวนไทยใช้คำ ‘หัว’ สำนวน ไทย “หัวชนกำแพง” บางทีก็พูดว่า ‘‘หัวชนฝา’’ สำนวนนี้นอกจากจะใช้หมายถึง สู้จนถึงที่สุด เพราะจนมุมแล้ว ยังอาจจะใช้หมายถึงสู้ด้วยความดื้อดัน คือสู้ไปทั้งๆ ที่รู้ว่าจะต้องแพ้ เช่น ทั้งๆ ที่รู้ว่าไม่มีทางเอาชนะคู่ต่อสู้ได้ แต่เขาก็ยัง สู้หัวชนฝา

(Visited 431 times, 1 visits today)