ความหมายจากสำนวน“make hay while the sun shines”

“น้ำขึ้นให้รีบตัก”

ความหมาย

ในขณะที่มีโอกาสดี อยากจะทำสิ่งใดก็รีบทำเสีย อย่าชักช้า

รูปคำ

สำนวนอังกฤษ กริยาวลี; สำนวนไทย ประโยค

ตัวอย่าง

While John is young and healthy he is able to work hard and earn a lot of money. As he says, he may as well make hay while the sun shines.

(Longman Dictionary of English Idioms)

คุณอย่าโง่ไปเลย เขาได้เงินมามากมาย คุณอยากจะได้อะไรก็ขอเขา น้ำขึ้นให้รีบตัก

คำอธิบาย

สำนวนอังกฤษ “make hay while the sun shines” กล่าวถึงการทำฟางในฤดูแล้ง ซึ่งมีแดดดี ช่วยเผาหญ้าให้แห้งเป็นฟางเร็วขึ้น ถ้ารอถึงฤดูฝน ไม่มีแสงแดดและอากาศชื้นอีกด้วย ย่อมจะทำฟางไม่ได้ เมื่อใช้เป็นสำนวน หมายความว่า ในขณะที่มีโอกาสดีหรือชะตากำลังขึ้น จะต้องการอะไรหรือจะทำอะไรให้เป็นประโยชน์แก่ตน ก็ให้รีบทำเสีย อย่าชักช้า มิฉะนั้นจะพลาดโอกาส

สำนวนไทย ”น้ำขึ้นให้รีบตัก” มีความหมายตรงกับสำนวนอังกฤษ “make hay while the sun shines” แต่สิ่งที่นำมาเปรียบคือ การตักน้ำในแม่นํ้าลำคลอง เวลาน้ำขึ้นมาก็ให้รีบตักใส่ตุ่มไว้ ถ้าเพิกเฉยน้ำลงแห้งไปก็ตักไม่ได้ บางทีก็ใช้ต่างออกไปเล็กน้อย เช่น น้ำขึ้นให้รีบ “จ้วง” ปรากฎใช้อยู่ใน วิลัยเลือกคู่ พระราชนิพนธ์ รัชกาลที่ 6

“ผมเห็นว่าไม่ควรขัดใจแม่วิลัยนะขอรับ โบราณ

ท่านย่อมว่า ปลูกเรือนตามใจผู้อยู่ ผูกอู่ตามใจ

ผู้นอน ถูกไหมขอรับ ผมจะรีบไปเดี๋ยวนี้ น้ำขึ้นต้องรีบจ้วง”

สำนวน “strike while the iron is hot” มีความหมายคล้ายคลึงกับสำนวน “make hay while the sun shines” สิ่งที่นำมาเปรียบคือ การตีเหล็ก ช่างตีเหล็กจะตีเหล็กขณะที่เหล็กยังร้อนอยู่ ถ้าปล่อยให้ เย็นจะตีได้ยาก หรือ ตีไม่ได้ ฉะนั้น ถ้าต้องการประสบความสำเร็จในการทำสิ่งใด ควรจะรีบลงมือทำ ในขณะที่มีโอกาสดี เช่น Let’s strike while the iron is hot and ask for a salary increase now, when business is so good.

(Handbook of American Idioms and Idiomatic Usage)

นอกจากนี้ยังมีสำนวนอังกฤษอีกสำนวนหนึ่ง ซึ่งจัดอยู่ในประเภทเดียวกันนี้ คือ “take time by the forelock” สำนวนนี้เป็นสำนวนเก่าที่ค่อนข้างจะล้าสมัยแล้ว มาจากความเชื่อที่ว่า เทพเจ้าแห่งเวลาเป็นชายแก่ ซึ่งไม่มีผมที่ศีรษะ แต่มีปอยผมอยู่ปอยหนึ่งตกมาที่หน้าผาก เทพเจ้าแห่งเวลานี้วิ่งเร็วมาก ตามไม่ทัน ถ้าต้องการจะทำให้เทพเจ้าแห่งเวลาหยุดอยู่กับที่ ก็จะต้องรีบดึงปอยผมนี้ไว้ให้ทัน เมื่อใช้เป็นสำนวน หมายถึงจะทำสิ่งใดให้รีบลงมือทำ อย่าชักช้า โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อมีโอกาสดี เช่น He will be leaving the country soon, so if you want to ask him anything you must take time by the forelock and do it now. (Longman Dictionary of English Idioms)

(Visited 914 times, 1 visits today)